12ਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹੜਾ ਕੋਰਸ ਚੁਣੀਏ? ਸਾਇੰਸ, ਕਾਮਰਸ ਤੇ ਆਰਟਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਗਾਈਡ

12ਵੀਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਵਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਜਲਦੀ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰੀ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਇੱਕੋ ਜਵਾਬ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।

ਸਹੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਈ ਕੋਰਸ ਦੀ ਮਾਨਤਾ, ਕੁੱਲ ਖ਼ਰਚਾ, ਦਾਖ਼ਲੇ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਦੇਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤਿੰਨ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖ ਲਵੇ: ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਖ਼ਰਚ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ

ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ MBBS, BDS ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ NEET-UG ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਕੋਰਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਡਾਕਟਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਰਸਿੰਗ, ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ, ਮੈਡੀਕਲ ਲੈਬ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਲਾਈਡ ਹੈਲਥ ਕੋਰਸ ਵੀ ਚੋਣਾਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ’ਤੇ B.Sc. Nursing ਲਈ PPMET ਅਤੇ ਅਲਾਈਡ ਹੈਲਥ ਕੋਰਸਾਂ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਚੁਣੇ ਕੋਰਸ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਨੋਟਿਸ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖਣ।

ਗਣਿਤ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ, BCA, ਡਾਟਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ B.Sc. ਕੋਰਸਾਂ ਵੱਲ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। JEE Main ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕਈ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਕਾਲਜ ਦਾ ਦਾਖ਼ਲਾ JEE ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਸ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਦਾਖ਼ਲਾ ਸੂਚਨਾ ਪੜ੍ਹੋ।

ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਯੋਗਤਾ ਕੋਰਸ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।

ਕਾਮਰਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ

B.Com ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਰਾਹ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੇਖਾਕਾਰੀ, ਟੈਕਸੇਸ਼ਨ, ਬੈਂਕਿੰਗ, ਫਾਇਨੈਂਸ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਧਾਰਿਤ ਕੰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵੀ ਹਨ। BBA ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਉਣ, ਵਿਕਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰਕ ਹੁਨਰ ਜੋੜਨਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਕਾਮਰਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਪ੍ਰੈਡਸ਼ੀਟ, ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਸਾਫਟਵੇਅਰ, GST ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੰਚਾਰ ਸਿੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਕੋਰਸ ਚੁਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਯੋਗਤਾ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਜਾਂਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਹਿਊਮੈਨਿਟੀਜ਼ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ

BA ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਕਰੀਅਰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਇਤਿਹਾਸ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇ ਚੁਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਨ, ਕਾਨੂੰਨ, ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੁਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਲਈ ਅੱਗੇ ਕਿਹੜੀ ਡਿਗਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ, ਵੀਡੀਓ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਹੈ, ਉਹ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ। ਛੋਟੇ ਲੇਖ, ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਮੂਨੇ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅੱਗੇ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜੇ ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖਣਾ ਹੋਵੇ

ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਲੰਬੀ ਡਿਗਰੀ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਜਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ITI, ਪਾਲੀਟੈਕਨਿਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੁਨਰ ਅਧਾਰਿਤ ਕੋਰਸ ਵੀ ਵੇਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ, ਮਕੈਨਿਕਲ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਬੋਰਡ ਆਫ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ’ਤੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਅਤੇ ITI ਪੱਧਰ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਰਸ ਚੁਣਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਨਾ ਦੇਖੋ; ਲੈਬ, ਸਿਖਲਾਈ, ਸਥਾਨਕ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਪੁੱਛੋ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿੱਥੋਂ ਲਵੋ?

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ ਸੂਬੇ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਆਨਲਾਈਨ ਦਾਖ਼ਲਾ ਪੋਰਟਲ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉੱਥੇ ਕਾਲਜਾਂ, ਕੋਰਸਾਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦਾਖ਼ਲਾ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ CUET-UG ਦੇ ਅੰਕ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂ ਹਰ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ CUET ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਚੁਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਦਾਖ਼ਲਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੱਕੀ ਕਰੋ।

2026–27 ਸੈਸ਼ਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਕੋਰਸ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਦੂਜੇ ਕੋਰਸ ਦੀ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਅਗਲਾ ਗੇੜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਾਂ ’ਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਨਾ ਭਰੋ; ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੋਰਟਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸੂਚਨਾ ਪੜ੍ਹੋ।

ਫੀਸ ਅਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਓ

ਕੋਰਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਟਿਊਸ਼ਨ ਫੀਸ ਦੇਖਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਹੋਸਟਲ ਜਾਂ ਆਵਾਜਾਈ, ਕਿਤਾਬਾਂ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਫੀਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖ਼ਰਚੇ ਜੋੜ ਕੇ ਪੂਰੇ ਕੋਰਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਬਣਾਓ। ਇੱਕੋ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਯੋਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਆਮਦਨ, ਕੋਰਸ, ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ

1. ਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਚੁਣੇ ਕੋਰਸ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਨਤਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ?
2. ਕੋਰਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਫੀਸ ਕਿੰਨੀ ਹੈ? ਰਿਫੰਡ ਦੇ ਨਿਯਮ ਕੀ ਹਨ?
3. ਕੀ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਲੈਬ, ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ, ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਜਾਂ ਅਸਲ ਕੰਮ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਮਿਲੇਗਾ?
4. ਕਾਲਜ ਜੇ ਨੌਕਰੀ ਲਗਵਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਜਾਂਚਯੋਗ ਰਿਕਾਰਡ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ?
5. ਡਿਗਰੀ ਜਾਂ ਡਿਪਲੋਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਹਨ?

ਜੇ ਕੋਈ ਸੰਸਥਾ ਤੁਰੰਤ ਫੀਸ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਏ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸਬੂਤ ‘ਪੱਕੀ ਨੌਕਰੀ’ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੜ੍ਹੇ ਬਿਨਾਂ ਭੁਗਤਾਨ ਨਾ ਕਰੋ।

ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਸੰਦੀਦਾ ਚੋਣਾਂ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਦਿਲਚਸਪੀ, ਯੋਗਤਾ, ਕੁੱਲ ਖ਼ਰਚਾ, ਦਾਖ਼ਲੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦੇ ਮੌਕੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਅਸਲ ਤਜਰਬਾ ਪੁੱਛੋ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਲਜ ਜਾ ਕੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਖੋ।

12ਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਆ ਫ਼ੈਸਲਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ। ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਚੁਣਿਆ ਕੋਰਸ, ਨਿਯਮਿਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਹਾਰਕ ਹੁਨਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਧਾਰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।